Sunday, September 17, 2017

Ο Συγγρός και η «κατσίκα του γείτονα».

Από αυτή την Κυριακή το doncat μετακομίζει στο "Βήμα της Κυριακής". Φυσικά θα δημοσιεύεται κι εδώ. Μετά 30 χρόνια ο συγγραφέας του επιστρέφει.


Ο Συγγρός και η «κατσίκα του γείτονα».

Στα «Απομνημονεύματα» του (τόμος τρίτος, σελ 153 – εκδ. «Εστία») ο Ανδρέας Συγγρός γράφει ότι στις επιχειρηματικές δοσοληψίες δεν τον απασχολούσε ποτέ το τι θα κέρδιζε ο άλλος από την συναλλαγή – «αλλά τι πρόκειται να κερδίσω εγώ εκ της εργασίας του». Και το έβρισκε «ελάττωμα σχεδόν γενικόν» στην Ελλάδα, το να αναλώνονται οι «συναλλαττώμενοι» στο να ανακαλύψουν τι θα κερδίσει ο άλλος.

«Πολλάκις, φθάνοντες εις υπερβολάς υπολογισμών του αλλοτρίου κέρδους, εν τούτω τω συλλογισμώ, απορρίπτουσι την συναλλαγήν, ήτις δύναται να είναι ωφελιμωτάτη και εις τον απορρίπτοντα».

Δηλαδή: προκειμένου να μην κερδίσει ο άλλος κάτι παραπάνω, ακυρώνω την συναλλαγή, παρόλο που θα ήταν «ωφελιμότατη» και για μένα.

(Όχι – δεν θέλω εγώ δύο κατσίκες, αλλά να ψοφήσει η κατσίκα του γείτονα!).

Το 1854 ο οξυδερκέστατος Εντμόν Αμπού (Edmond About, 1828-1885), που έζησε δύο χρόνια στην Αθήνα κι έγραψε τις εντυπώσεις του, είχε απορήσει για το γεγονός ότι κανένας Έλληνας δεν έλεγε καλή κουβέντα για τον άλλο – ακόμα κι αν ήταν πολύ σημαντικός.

«Στους Έλληνες [ ] η αγάπη της ισότητας εκφράζεται συχνά με λυσσαλέο μίσος εναντίον όσων ανέρχονται ή κατέχουν… [ ] Ρωτείστε έναν Έλληνα για τους μεγάλους άνδρες της χώρας του, δεν θα πιάσει έναν στο στόμα του χωρίς να τον λερώσει. Ο τάδε πρόδωσε, ο δείνα έκλεψε…[ ] Δεν υπάρχει ένας Έλληνας που να τυγχάνει εκτίμησης στον τόπο του». (La Grèce Contemporaine - Μετάφραση Μ. Ι. Βόλαρης, 2014)

Έγραψε ο Στέλιος Ράμφος στο βιβλίο του «Time out» ότι το κυρίαρχο συναίσθημα στην σημερινή νεοελληνική κοινωνία είναι ο φθόνος. Αλλά όχι μόνο στην σημερινή – όπως φαίνεται από τον Συγγρό ή τον Αμπού. Και  ο ίδιος ο Ράμφος στο επόμενο βιβλίο του: «Πολιτική από στόμα σε στόμα» γράφει ότι το κακό ξεκίνησε, «μετά το κλείσιμο των φιλοσοφικών σχολών από τον Ιουστινιανό» (σελ.241). Τότε άρχισε το πέρασμα από την λογική στο συναίσθημα. 

Το να φτάσουμε στον σημερινό λαϊκισμό που δοξολογεί και εκμεταλλεύεται τον φθόνο, το μίσος, την διάκριση, ήταν θέμα φυσικής εξέλιξης…

Ο φθόνος είναι ο σκόρος της κοινωνίας. Κατατρώγει και διαβρώνει τα πάντα: και τους φθονούντες και τους φθονούμενους. Αναστέλλει κάθε δημιουργική προσπάθεια. Και μας καθηλώνει.


Ο Ανδρέας Συγγρός δεν σκέπτονταν καν την κατσίκα του γείτονα. Γι αυτό απέκτησε πλούτη αμύθητα κι εμείς νοσοκομεία, σχολεία, άλση, λεωφόρους, θέατρα, μουσεία, ιδρύματα, μέγαρα. Ας μοίρασε όμως όλα όσα είχε κερδίσει - τον φθόνο δεν τον γλύτωσε. 

Το λήμμα του στην ελληνική Βικιπαίδια υιοθετεί αστήρικτες κατηγορίες και δεν περιέχει ούτε μία καλή κουβέντα. Μοναδικές κρίσεις: «Ο Γιάννης Κορδάτος χαρακτηρίζει τον Ανδρέα Συγγρό μηχανορράφο και επιδέξιο πολιτικάντη, άλλοι ως λωποδύτη φιλάνθρωπο, ενώ ο Τύπος της εποχής, χρυσοκάνθαρο. Ο Τάσος Βουρνάς αναφέρει ότι παρίστανε τον Εθνικό Ευεργέτη για να εξαγοράσει τις αμαρτίες του».

Thursday, September 07, 2017

Η ανάγκη της αρνητικής κριτικής



«Γιατί δεν κρίνονται τα βιβλία;»

Έτσι τελειώνει την σύντομη επιστολή του προς την «Καθημερινή» ο αναγνώστης της αρχιτέκτων, Νίκος Καλαβριάς. (Δημοσιεύθηκε στις 6.9.17). Στο γράμμα του παραπονιέται ότι, όποτε ακολούθησε «τις έντυπες συστάσεις βιβλιοκριτικών», απογοητεύτηκε. Και παρατηρεί πως πρόκειται για «ανώδυνα άρθρα στο πνεύμα όχι της ουσιαστικής κριτικής αλλά της ‘παρουσίασης’». Θυμάται τις «αυστηρές αλλά δίκαιες κριτικές ενός Απόστολου Σαχίνη» και αναρωτιέται: «Πώς θα αναδειχθεί το καλό από το μέτριο».

Με άλλα λόγια επισημαίνει κάτι γνωστό (στους επαΐοντες) και σωστό. Την παντελή απουσία  αρνητικής κριτικής – της κριτικής που επικρίνοντας και κατακρίνοντας ένα βιβλίο, επισημαίνει τις αδυναμίες και έμμεσα απεικονίζει τα κριτήρια του καλού. 

Πραγματικά, αν κάναμε μία στατιστική των βιβλίων που φιλοξενούνται στις σελίδες ή τα ένθετα των εντύπων θα συναντούσαμε σχεδόν αποκλειστικά θετικές γνώμες. Ενώ προφανώς δεν έπαψαν να υπάρχουν μέτρια ή και άθλια βιβλία, που μάλιστα πιθανότατα είναι και τα περισσότερα.

Η πρώτη απάντηση που θα πάρετε διατυπώνοντας την σχετική απορία είναι απλή: «Γιατί να ασχολείται κανείς με ασήμαντα βιβλία όταν δεν προλαβαίνει καν να αναδείξει τα σημαντικά;»

Πραγματικά στην Ελλάδα κυκλοφορούν κάθε χρόνο αρκετές χιλιάδες νέα βιβλία – τα περισσότερα λογοτεχνικά, ελληνικά και ξένα. Πόσες είναι οι στήλες της κριτικής; Αν στις εφημερίδες προσθέσουμε και τα (ελάχιστα πια) ειδικά περιοδικά δεν θα αθροίσουμε περισσότερα από 500 δημοσιεύματα το χρόνο. Που σημαίνει πως, στην καλύτερη περίπτωση, ούτε το 10% των νέων βιβλίων δεν θα απασχολήσουν τις στήλες της κριτικής. 

Και βέβαια τα κριτήρια επιλογής του 10% δεν θα είναι αμιγώς αξιοκρατικά. Οι προσωπικές σχέσεις του συγγραφέα, οι δημόσιες σχέσεις του εκδοτικού οίκου, και άλλα εξωλογοτεχνικά κριτήρια θα παίξουν σημαντικό ρόλο.

Πού να βρεθεί λοιπόν χώρος για τα μέτρια και κακά βιβλία;

Και όμως, χωρίς την αρνητική κριτική δεν διαμορφώνονται κριτήρια, δεν ακονίζεται η αξιολόγηση, δεν καλλιεργείται το γούστο του κοινού. Ιδιαίτερα σημαντική θα ήταν η αρνητική κριτική σε καταξιωμένους συγγραφείς όταν ξεστρατίζουν και «αμαρτάνουν». Αλλά ποιος τολμάει να θίξει ιερούς άσπρους ελέφαντες; Κάτι που κάνουν (μετά μανίας) οι αλλοδαποί κριτικοί στα ξενόγλωσσα έντυπα που διαβάζω.

Εμείς κι εδώ ακολουθούμε την νεοελληνική αρχή της «μη-αξιολόγησης»... Που σιγά σιγά διαβρώνει όλη μας τη ζωή.

Tuesday, September 05, 2017

Μία συνέντευξη ...ποταμός και το "Βιβλίο των Γάτων"

Στο Τρίτο Πρόγραμμα, στον Δαυίδ Ναχμία, εκπομπή "Τιμής Ένεκεν", τρείς ώρες σε δύο δόσεις (2 και 9 Σεπτεμβρίου, ώρα 13). Θα υπάρξουν σύνδεσμοι κι εδώ. Ιδού ο πρώτος:

CLICK

και ο δεύτερος:

CLICK
;


Χρωστάω από καιρό ένα σύνδεσμο. Αλλά μόλις σήμερα τον πληροφορήθηκα χάρη στον "Λύκο της Στέπας" (Steppenwolf). 

Το "Βιβλίο των Γάτων" παρουσιάστηκε στον ΙΑΝΟ την 1η Ιουνίου. Η εκδήλωση (μετά μουσικής) υπάρχει εδώ: CLICK



Sunday, July 23, 2017

Αστική επανάσταση;




Οι δύο επαναστάσεις της δεκαετίας 1820

Για την πρώτη γνωρίζουμε πολλά: ότι ξεκίνησε το 1821 (πάντως όχι στις 25 Μαρτίου, ούτε στην Αγία Λαύρα) ότι στην αρχή σημείωσε μεγάλες επιτυχίες, αλλά μετά «η διχόνοια που βαστάει ένα σκήπτρο η δολερή» έβαλε τους Έλληνες να σφάζονται μεταξύ τους. Ήρθε κι ο Ιμπραήμ και κάπου το 1826-27 η ένδοξή μας επανάσταση είχε σβήσει. (Έχω ξαναγράψει ότι αντί να γιορτάζουμε ως εθνική εορτή την 25η Μαρτίου 1821 – κατά την οποία δεν έγινε τίποτα – θα έπρεπε να γιορτάζουμε την 8η Οκτωβρίου 1827, όταν οι Μεγάλες Δυνάμεις απελευθέρωσαν την Ελλάδα στο Ναυαρίνο).

Για την δεύτερη επανάσταση, παράλληλη με την πρώτη, οι περισσότεροι δεν ξέρουν τίποτα. Μόνο κάτι ιστορικοί και αρχαιοδίφες. Ωστόσο ήταν εξίσου σημαντική, κράτησε πολύ περισσότερο και, αν είχε επικρατήσει, θα ήμασταν σήμερα μία άλλη χώρα. Μία Δυτική, ευρωπαϊκή χώρα, με κοινωνία οργανωμένη και οικονομία ανθηρή…

Ήταν η αστική επανάσταση της Ερμούπολης.

Πριν το 1822, εκεί που ορθώνεται σήμερα η πάντα ωραία και επιβλητική Ερμούπολη, υπήρχαν μόνο βάλτοι, χωράφια και παράγκες. (Οι «φραγκοσυριανοί» Καθολικοί κατοικούσαν ψηλά, στον λόφο της Άνω Σύρου). Ένα χρόνο μετά, ο χώρος είχε καταληφθεί από χιλιάδες πρόσφυγες  σε τσαντίρια (κυρίως Χιώτες, που σώθηκαν από την καταστροφή της Χίου). Ύστερα από πέντε χρόνια, στον ίδιο χώρο, ο ξένος επισκέπτης έβλεπε μία σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη, με ωραία κτήρια, δρόμους, πλατείες, υποδομές, μεγάλα σχολεία, τα πρώτα ιδρύματα. Κι όλα αυτά χωρίς καμία βοήθεια από κράτος (δεν υπήρχε!). O Prokesh von Osten, πρόξενος της Αυστρίας, μιλάει για θαύμα.

Λίγες δεκαετίες αργότερα η πόλη αυτή ήταν η δεύτερη μεγαλύτερη της χώρας σε πληθυσμό και συγκέντρωνε το 75% του πλούτου όλης της Ελλάδας! Είχε το ωραιότερο θέατρο, το μεγαλύτερο κι επιβλητικότερο δημαρχείο (έργο του Τσίλερ), το πιο πλούσιο και δυναμικό λιμάνι όλης της ανατολικής Μεσογείου. Τράπεζες ισχυρές, βιομηχανία ανθηρή, ναυπηγεία δραστήρια, εφοπλισμός δυνατός. Και πάντα όλα αυτά χωρίς ίχνος κρατικής βοήθειας – άλλωστε οι Ερμουπολίτες, θεωρούσαν τους Αθηναίους παρακατιανούς και λίγο χωριάτες.

Να πως τους περιγράφει ο ιστορικός μας Γ. Β. Δερτιλής: «Μεγαλοαστοί επιχειρηματίες που έχουν πατρίδα την Μεσόγειο, χτίζουν την νεοκλασική Ερμούπολη, περιφρονούν τους σταφιδέμπορους της Πάτρας, καθυβρίζουν την Εθνική Τράπεζα και αδιαφορούν για το ελληνικό κράτος».

Ήταν σαν όνειρο. Αλλά η ακμή του κράτησε πάνω από πενήντα χρόνια! Και η παρακμή ήρθε βαθμιαία, στο τέλος του 19ου αιώνα. Πολλά συνέτειναν σε αυτό – από την διάνοιξη του Ισθμού της Κορίνθου μέχρι την ενδυνάμωση του Κέντρου.

Όμως η εμφάνιση, η άνθιση και η ακμή της Ερμούπολης παρέμειναν φαινόμενο μοναδικό, όχι μόνο στην Ελληνική ιστορία αλλά και παγκόσμια. Ένα μικρό, άγονο νησί να συγκεντρώνει τα τρία τέταρτα του πλούτου μίας χώρας και να αναπτύσσει μία κοινωνική και πολιτιστική ποιότητα ανύπαρκτη σε όλη την περιοχή. (Μια ματιά στο παλιό νεκροταφείο του Αγίου Γεωργίου, διατηρητέο μνημείο – που δεν συντηρείται – είναι ενδεικτική. Ένα μουσείο γλυπτικής του 19ου αιώνα!).

Γράφει ο Απόστολος Κουφοδήμος («Χιώτες πρόσφυγες στη Σύρο» σελ. 52): Ο αστικός χαρακτήρας της Ερμούπολης πήγαζε αποκλειστικά από τις ενέργειες, δραστηριότητες, νοοτροπίες και συμπεριφορές των παροικιακών κοινοτήτων της Σύρου, που με τον δυναμισμό και τις πρακτικές τους ανέδειξαν τη νέα τους πατρίδα σε αδιαφιλονίκητη οικονομική πρωτεύουσα της Ελλάδας».

Πώς έγινε αυτό το θαύμα; Και τι θα μπορούσε να μας διδάξει;

Οι πρόσφυγες που κατέφυγαν στην Σύρο ήταν (οι περισσότεροι) έμποροι, ταξιδεμένοι, μορφωμένοι, με διασυνδέσεις στο εξωτερικό, με πείρα από οργάνωση και διοίκηση. Με άλλα λόγια, οι πρώτοι μας ελεύθεροι Έλληνες αστοί.

Έχει διατυπωθεί συχνά πως το βασικό διαχρονικό πρόβλημα της νέας Ελλάδας είναι η παντελής απουσία αστικής τάξης. (Ν.Δ.: «Η Χαμένη Τάξη», 1985). Από τον φεουδαρχικό μεσαίωνα του Βυζαντίου και της Τουρκοκρατίας, εκτοξευθήκαμε στην νεοτερικότητα του 19ου αιώνα, του Καποδίστρια και των Βαυαρών. Αναγέννηση, Μεταρρύθμιση, Διαφωτισμό, δεν ζήσαμε. Αγροτική χώρα, τσιφλικάδικη, αστική τάξη δεν φτιάξαμε γιατί, απλούστατα, δεν είχαμε άστεα. Κι όμως, όπως γράφει ο Μαρξ: «Η αστική τάξη έσυρε όλα τα έθνη προς τον πολιτισμό». Όλα όσα θεωρούμε σήμερα σημαντικά: κράτος δικαίου, διαχωρισμός των εξουσιών, ανθρώπινα δικαιώματα, καθολική ψηφοφορία, σύγχρονη δημοκρατία, κράτος πρόνοιας, είναι δημιουργήματα των αστών.

Οι ελάχιστοι Έλληνες αστοί έζησαν στην περιφέρεια (Αλεξάνδρεια, Σμύρνη, Τεργέστη, Κωνσταντινούπολη) και στα νησιά. Μερικοί από αυτούς εποίκισαν την Σύρο και μας έδειξαν ένα εκπληκτικό δείγμα αστικής αυτό-οργάνωσης και δράσης. Από τα πρώτα κτίρια που έστησαν ήταν σχολεία, νοσοκομείο, γηροκομείο και ορφανοτροφείο.  Ένα ενδεικτικό στοιχείο: όρισαν ότι το 20% των τελωνειακών εσόδων (ποσό τεράστιο) θα διοχετεύονταν στην παιδεία. Κάλεσαν αμέσως το Νεόφυτο Βάμβα να οργανώσει το πρώτο γυμνάσιο. Από τα σχολεία της βγήκαν ο Ροΐδης και ο Βικέλας.

Τα σκέπτεσαι αυτά και ονειρεύεσαι μία νέα αστική επανάσταση. Η ελάχιστη παλιά ξεχάστηκε (άσε που συκοφαντήθηκε και καθυβρίστηκε. Ποια; Η ανύπαρκτη!). Την δήθεν προλεταριακή την ζήσαμε και την ζούμε, έστω και σε παράδοξη, εκφυλισμένη, χυδαία μορφή.

Μπορεί το παράδειγμα της Ερμούπολης να γίνει υπόδειγμα;

Περπατάω στους πλακόστρωτους δρόμους, ανάμεσα σε νεοκλασικές προσόψεις, πίνω καφέ στην απέραντη πλατεία Μιαούλη στον ίσκιο του δημαρχείου (ακόμα είναι το μεγαλύτερο στην Ελλάδα!) και μία σκέψη γυρίζει στο μυαλό μου: «Επιστροφή στους αστούς!»

Φυσικά η ιστορία δεν γυρίζει πίσω. Αλλά μερικές αρχές που καθιέρωσε η αστική τάξη μπορούν να ισχύσουν διαχρονικά. Όπως ότι: «ο λόγος είναι συμβόλαιο» κι όποιος δεν τον τηρούσε γινόταν αμέσως απόβλητος.

Η χαμένη αστική ευγένεια σήμερα θεωρείται προσποίηση και αδυναμία. (Εδώ προσπαθούμε να περιορίσουμε την διάχυση της χυδαιότητας). Κι όμως η ευγένεια είναι ύψιστη εκδήλωση ανθρωπισμού. Γιατί σέβεται τον κάθε άλλον και τον αποδέχεται ως ίσο και ισότιμο.

Και πάνω από όλα, η αυτενέργεια. Οι αυθεντικοί αστοί πίστευαν πως η ζωή είναι δημιουργία. Το ιδανικό της αστικής κοινωνίας ήταν ο αυτοδημιούργητος άνθρωπος. Το ελεύθερο και αύταρκες άτομο, που δεν προσκολλάται στο κράτος, το κόμμα, την εκκλησία, το συνδικάτο, την οικογένεια ή τη φατρία για να υπάρξει – αλλά φτιάχνει δικό του δρόμο και δικό του κόσμο. Και θεμελιώνει την έννοια του ευπατρίδη, που, στην ευγένεια της ύπαρξής του, προσθέτει και την γενναιοδωρία. Η Σύρος είναι γεμάτη αρχοντικά και κληροδοτήματα (μερικά καταρρέουν…).

Σκέψεις που γέννησε μία επίσκεψη στην μητρική μου πατρίδα.


Friday, July 07, 2017

Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει – αλλά ούτε και αλλάζει…


Ένα blog εφόσον δεν είναι απλό προσωπικό ημερολόγιο, θα πρέπει να σχολιάζει την επικαιρότητα.

Αλλά η σημερινή ελληνική επικαιρότητα υπερβαίνει τις ικανότητες ενός απλού blogger, έστω κι αν τυχαίνει να είναι συγγραφέας. 

Είναι τόσο αλλοπρόσαλλη, τόσο γκροτέσκα, τόσο παράλογη, που χρειάζεται ένας μεγαλοφυής της σάτιρας – είδος, εδώ που τα λέμε, πολύ σπάνιο. Ένας Αριστοφάνης, ένας Ραμπελαί, ένας Σουίφτ, ένας Ροΐδης – και πάλι αμφιβάλλω αν επαρκούν.

Άρα κάνω κι εγώ αυτό που περιμένει η κυβέρνησή μας από όλους τους Έλληνες: Πάω διακοπές. Ώστε και αυτοί να κυβερνούν (;) ανενόχλητοι και εμείς να βρίσκουμε παρηγοριά στο υπέροχο Ελληνικό καλοκαίρι. (Όχι αυτό δεν το χάλασαν ακόμα. Προσπάθησαν με τους συμβασιούχους των σκουπιδιών – αλλά μας έσωσαν οι τουρίστες).

Ευφρανθείτε λοιπόν φίλοι στις ωραίες μας ακτές, και από τον Σεπτέμβριο (να είμαστε καλά) ελπίζω να συνεχίσουμε. 

Όσοι πάντως έχουν πάθει εθισμό, μπορούν να επιστρέψουν σε παλιότερες αναρτήσεις (συνολικά, σε όλα μου τα ιστολόγια, υπάρχουν πάνω από χίλιες). Θα τις βρείτε πάντα επίκαιρες. Διότι η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει – αλλά ούτε και αλλάζει… 
_______________________________________________

Υ. Γ. Συνέντευξη από τις διακοπές: CLICK   

Sunday, July 02, 2017

"Ημερολόγιο του Καύσωνα"

Όσοι θέλουν να διαβάσουν κάτι τόσο επίκαιρο, όσο ο Καύσωνας, μπορούν με ένα κλικ να βρεθούν στο ndimou.gr όπου υπάρχει ολόκληρο το βιβλίο μου "Ημερολόγιο του Καύσωνα". Είναι μικρό - 115 αραιές σελίδες. 

Αν όμως σας κουράζει να διαβάζετε  στην οθόνη, μπορείτε να αγοράσετε την τρίτη έκδοση από το κεντρικό βιβλιοπωλείο Πατάκη στην Μπενάκη 16 (δυστυχώς οι παλιότερες εκδόσεις δεν υπάρχουν στα βιβλιοπωλεία και οι υπάλληλοι, που βαριούνται να τις παραγγείλουν, λένε πως είναι εξαντλημένες). Σύμφωνα με μερικούς κριτικούς είναι το καλύτερο βιβλίο μου.

Και σε κάθε περίπτωση... είναι τζάμπα! Click

Υ. Γ.  Εγώ τα βιβλία μου τα ξεχνάω. (Είναι και πολλά, τα άτιμα!).  Μου το θύμισε ο φίλος Νώντας Τσίγκας με μία ανάρτηση στο δικό του μπλογκ, τον "Χαρτοκόπτη". ΕΔΩ

Sunday, June 25, 2017

Σκέψεις ενός «μενουμευρώπη».


Από μαθητής σκεπτόμουν ότι Εθνική γιορτή της Ελλάδας δεν θα έπρεπε να είναι η 25η Μαρτίου (στην οποία ιστορικά δεν έγινε τίποτα) αλλά η 8η Οκτωβρίου, η ημέρα που απελευθερώθηκε η χώρα μας, χάρη στην νίκη των ευρωπαίων στο Ναβαρίνο.

Κι όμως αυτή η ημερομηνία όχι μόνο δεν γιορτάζεται, αλλά παραμένει άγνωστη στους περισσότερους. Στα βιβλία της ιστορίας φυλακίζεται σε μία παράγραφο.

Λέει ο Grexit: «Σιγά μην πούμε κι ευχαριστώ στους ξένους που μας ελευθέρωσαν. Υποχρέωσή τους ήταν. Δεν φτάνει που αιώνες τώρα (έθνος ανάδελφον!) μας κατατρέχουν, μας εκμεταλλεύονται και μας ταλαιπωρούν».

Έτσι σκέπτεται ένας Grexit: Για όλα τα στραβά που μας συνέβησαν και μας συμβαίνουν, οι άλλοι φταίνε. Είτε παλιότερα οι Φράγκοι και οι Βαυαροί, είτε οι Άγγλοι, και οι Αμερικάνοι – και, τελευταία, οι Γερμανοί. Τώρα όμως το πράγμα χειροτέρεψε: Για τα δεινά μας θεωρούμε ότι φταίει ολόκληρη η Δύση: Ευρωπαϊκή Ένωση και ΗΠΑ.

Οι «δανειστές», οι «τοκογλύφοι» μας απομυζούν με τόκους του 1,5 και 2% (όταν οι αγορές θα μας ζήταγαν 6 και 7!) απαιτούν μεταρρυθμίσεις και εκσυγχρονισμούς, κόβουν συντάξεις και επιδόματα και μας έχουν ταράξει στην λιτότητα, και την φορολογία!

Και όμως (σκέπτεται ο Grexit) υπάρχουν Έλληνες, που τους συμπαθούν! Που θέλουν να μείνουμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι «μενουμευρώπηδες».

Μαζί με άλλες αρνητικές, εκφράσεις ο γνωστός χειρουργο-υπουργός χρησιμοποίησε και αυτή για να κακοχαρακτηρίσει τους αντίπαλους της κυβέρνησης.

Ομολογώ ότι μου πήρε αρκετό καιρό για να συνειδητοποιήσω πως το να επιθυμείς την παραμονή της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι έγκλημα και ότι η ονομασία αυτή είναι αρνητικός χαρακτηρισμός – για να μην πω ύβρις.

Ώσπου ήρθαν κάτι τελευταίες έρευνες και μου έδειξαν πως βρισκόμουν στην μειοψηφία. Μόλις το 30% των Ελλήνων έχει σήμερα θετική άποψη για την ύπαρξη των Βρυξελλών, ενώ το 65% αρνητική. Επίσης οι Έλληνες απορρίπτουν και τις δύο βασικές αρχές της Ε.Ε.: Την ελεύθερη διακίνηση των πολιτών (62%) και το ελεύθερο εμπόριο (61%).

Το 62% των Ελλήνων συνδέει την Ε.Ε. με την φράση «οικονομική κρίση». Το 67% την θεωρεί υπεύθυνη για την λιτότητα. ( Έρευνα: Chatham House + Kantar Public). Σε άλλη έρευνα (Pew Research) είμαστε ο μόνος λαός στην ΕΕ που πιστεύει ότι η έξοδος της Βρετανίας από την ΕΕ θα ωφελήσει τη... Βρετανία! (62 έναντι 33%).

Διαβάζοντας όλα αυτά κατάλαβα ότι αποτελούσα μέλος μιας θλιβερής μειοψηφίας (ούτε ένα τρίτο των Ελλήνων) που νόμιζε ότι η Ενωμένη Ευρώπη ήταν κάτι θετικό. (Πριν από μερικά χρόνια αυτοί δεν ήταν μειοψηφία, αλλά το 90%!). Πολλοί μάλιστα από αυτούς πίστευαν ότι η ένωση της Ευρώπης ήταν ένα ιστορικό επίτευγμα που ξεκίναγε μία νέα εποχή για την ανθρωπότητα.

Τώρα η εικόνα έχει αλλάξει ριζικά. Από την μία άκρη πήγαμε στην άλλη. Η κρίση τράβηξε πολύ, οι άνθρωποι στριμώχτηκαν άσκημα και αντέδρασαν όπως αντιδρούσαν πάντα. Έριξαν τις ευθύνες για όλα τους τα δεινά στους ξένους. Βοήθησε βέβαια και η κυβερνητική προπαγάνδα για τους «τοκογλύφους δανειστές, που δεν εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους προς εμάς». (Τι υποχρεώσεις να έχουν αυτοί που μας έχουν δώσει τόσα χρήματα – το μεγαλύτερο δάνειο της ανθρώπινης ιστορίας;).

Φυσικά η Ενωμένη Ευρώπη δεν είναι πανάκεια ούτε παράδεισος. Σαν καινούργιο εγχείρημα, πρωτοφανές στην ανθρώπινη ιστορία, ψάχνεται και πειραματίζεται. Έχει πολλές αδυναμίες: θεσμικές, γραφειοκρατικές, οργανωτικές. Αλλά πέστε μου έναν άλλο γεωγραφικό χώρο που να είναι πιο πολιτισμένος και πιο δίκαιος. Οι ΗΠΑ του Τραμπ; Η Ρωσία του Πούτιν; Η Λατινική Αμερική του Μαδούρο; Η Κίνα της απόλυτης κρατικής δικτατορίας;

Ωστόσο δεν έχει πια κανένα νόημα να συζητήσεις λογικά με τους περισσότερους Έλληνες (το 70%) για το τι έγινε και το τι γίνεται τώρα. Οι απαντήσεις είναι προκάτ: οι  ξένοι φταίνε που καταχρεωθήκαμε, εκείνοι που δεν μπορέσαμε τόσα χρόνια να οργανωθούμε σαν κράτος και σαν κοινωνία, εκείνοι που επιμένουν να μην μας κουρεύουν το χρέος.

(Γιατί, παρακαλώ, ο φτωχότερος από μας Λιθουανός ή Σλοβάκος, να πληρώσει το δικό μας χρέος;)

Κι έτσι φτάνουμε στην απόρριψη της Ε. Ε. Παραβλέπουμε ακόμα και τα υλικά οφέλη: έχουμε εισπράξει 160 δισεκατομμύρια ευρώ από την ΚΑΠ, τα ΜΟΠ, το ΕΣΠΑ το ΚΠΣ. Καθαρά – αφαιρώντας τις δικές μας εισφορές. Εμπλουτίσαμε θεσμούς και νομοθεσίες. Ζήσαμε δεκαετίες σε ένα χώρο ειρηνικό και πολιτισμένο – όπου αιώνες ολόκληρους κυριαρχούσαν οι πόλεμοι και οι σφαγές. Και τώρα δεν μας κάνει πια η Ευρώπη και βλέπουμε τους «μενουμευρώπηδες» σαν προδότες! Αν δεν καταλάβαιναν κατά βάθος το αδιέξοδο, οι περισσότεροι Έλληνες θα ήθελαν να φύγουν. Απλώς δεν ξέρουν πώς και προς τα πού.

Οι γονείς μου (καλή τους ώρα!) δεν μου κληροδότησαν πλούτη. Όμως ξόδεψαντα
μαλλιοκέφαλά τους για να πάρω μία γερή μόρφωση. Έτσι με έκαναν ευρωπαίο. Γιατί πατρίδες είναι και οι γλώσσες. Νιώθω, σε όλες τις γλώσσες που ξέρω, τόσο άνετα όσο στη δική μου. Κι έτσι μπορούσα το καλύτερο: διαβάζοντας, γράφοντας και μιλώντας, να ζω στην Ευρώπη, μένοντας στην πατρίδα μου.

Δυστυχώς όμως η πατρίδα μου, αιώνες τώρα, τρώγεται με την Ευρώπη. Και μάλλον άπατρις θα πεθάνω, μια και ούτε μόνο στη μία ανήκω, ούτε μόνο στην άλλη. 

Wednesday, June 21, 2017

B. L. R. ή throw?



Μία Φιλιπινέζα, που είχαμε κάποτε στο σπίτι, τα παλιά και άχρηστα πράγματα τα χαρακτήριζε: “throw” (για πέταμα).

«Σερ» ρώταγε, ή «μάνταμ – αυτό είναι throw

Έφυγε η Φιλιπινέζα, (πού τέτοιες πολυτέλειες πια), μας έμεινε η έκφραση. Αυτό είναι «θρόου», λέμε για τα χαλασμένα πράγματα που δεν παίρνουν επιδιόρθωση. Παλιά, μεταπολεμικά,  χρησιμοποιούσαμε τα Αγγλικά αρχικά  Μπι-Ελ-Αρ (B.L.R. - beyond local repair – που δεν παίρνει επιτόπου επισκευή).

της ίδιας χρονιάς κι εγώ
Κάπως έτσι νιώθω κι εγώ τελευταία. Φθαρμένος, πέραν δυνατοτήτων επισκευής.

Όχι – από ότι ξέρω δεν έχω κάποιο συγκεκριμένο και σοβαρό πρόβλημα υγείας. Αλλά να: κάθε μέρα κάτι δυσλειτουργεί. Ένας ηλικιωμένος είναι σαν παλιό αυτοκίνητο.  Πότε δεν παίρνει μπρος το πρωί, πότε γονατίζει η ανάρτηση στο δρόμο…


Ευτυχώς τα φρένα δουλεύουν καλά. Έχω, που λένε, «σώας τας φρένας». Αν χαλάσουν κι αυτά τότε θα είμαι τελικά για «θρόου». Σε κανένα τοίχο, με ταχύτητα… Για να μη με αγκαλιάσει η βλάστηση όπως την λιμουζίνα του Νταλί...

Sunday, June 18, 2017

Το όνειρο του Μούψη



Ο γάτος Μούψης πέθανε το 1979. Το κρυφό όνειρό του, όσο ζούσε, ήταν να γίνει κάποτε εξώφυλλο βιβλίου και να μπει στα "ευπώλητα" (άλλως: best sellers). 

Το όνειρό του εκπληρώθηκε ύστερα από 38 χρόνια. 


Sunday, June 11, 2017

Κάτω η πρόοδος και η τεχνολογία!

Πόρτα στα Εξάρχεια - με νεοελληνικά σλόγκαν
Την λαθροχειρία στο θέμα των εξετάσεων, όπου ο "κακός πρωθυπουργός" του Θεοτοκά έγινε "κακός επιστήμονας" θα την μάθατε. Όλοι εστίασαν στο ότι λογοκρίθηκε ο "Πρωθυπουργός" μην και θιγεί ο σημερινός μας. 

Όμως, ότι στη θέση του πρωθυπουργού επελέγη ο επιστήμονας, λίγοι το πρόσεξαν. 

Κι αυτές ήταν οι εξετάσεις για τα επαγγελματικά λύκεια. 

Αλλα και στις γενικές πανελλαδικές το θέμα (από κείμενο του ακαδημαϊκού Γρηγόρη Σκαλκέα) ήταν πάλι σχετικό με επιστήμη και τεχνολογία. Και για να πάρεις καλό βαθμό έπρεπε σίγουρα να εξυμνήσεις την πρώτη και να επικρίνεις την δεύτερη. 

Γιατί είναι γνωστό πως η τεχνολογία είναι απάνθρωπη και αλλοτριώνει τον άνθρωπο. (Εκτός αν είναι ιατρική και του σώζει τη ζωή). 

Πριν τέσσερα χρόνια, το 2013 το θέμα στις Πανελλαδικές, ήταν ανάλογο. Έγραφα τότε: 

«Η αποξένωση των ανθρώπων από το φυσικό περιβάλλον και η μοναξιά παρά την αύξηση της επικοινωνίας λόγω Διαδικτύου, ήταν τα κεντρικά ζητήματα που κλήθηκαν να αναπτύξουν οι υποψήφιοι των φετινών πανελλαδικών εξετάσεων, οι οποίοι εξετάστηκαν στην Νεοελληνική Γλώσσα» γράφει το in.gr.

Απόσπασμα από το κείμενο βιβλίου που δόθηκε στα παιδιά:


«Το περίεργο ωστόσο είναι ότι, όσο η επικοινωνία αυτή πυκνώνει με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, το διαδίκτυο και τα κινητά τηλέφωνα, τόσο η μοναξιά μας, η ανθρώπινη, μεγαλώνει και η αποξένωση κυριαρχεί».

Θυμάμαι και παλιότερα ένα ανάλογο θέμα με βάση ένα κείμενο του Έλιοτ. Πάλι επικρίσεις για την τεχνολογία.

Όπως γράφει ο σοφός εκπαιδευτικός Λεωνίδας Καστανάς (τον αναφέρει ο Κωνσταντίνος Ζούλας στην Καθημερινή της 10.7.17): «Εδώ και 30 χρόνια, το θέμα της έκθεσης είναι το ίδιο. Τι καλός που είναι ο ελληνοορθόδοξος κομμουνισμός και τι κακός που είναι ο προτεσταντικός καπιταλισμός. [ ] Κανείς δεν τολμά να βγει από το ελληνικό στερεότυπο. Τεχνοφοβία και άγιος ο Θεός. Πρέπει να αντισταθούμε στην ανήθικη τεχνολογική Δύση. Διότι μας κάνει να τρέχουμε γρήγορα και να ξεχνάμε την ανθρωπιά μας. Ενώ όταν πηγαίναμε με τον αραμπά βλέπαμε και κάνα άνθρωπο. Το ότι μιλάω με τους φίλους μου σήμερα ακόμη και όταν βρίσκονται χιλιάδες μίλια μακρυά με τούτο το μηχάνημα του διαβόλου, με απομακρύνει από τους ανθρώπους. Λουδιτισμός και τα μυαλά στα κάγκελα. Η αριστερή αφήγηση της ανατολής συνεχίζεται».

Λουδιτισμός. Όταν σπάγανε τις μηχανές για να ακυρώσουν την βιομηχανική επανάσταση.

Εχω γράψει άπειρες φορές πως βασική αιτία της Κρίσης μας είναι η ανορθολογική μας σκέψη και η τεχνολογική μας υστέρηση. Ολόκληρα βιβλία έχω αφιερώσει στο θέμα αυτό. Αλλά δεν έχω καταφέρει να αλλάξω ούτε μία λέξη στην τεχνοφοβία και την παρελθοντολαγνεία των Ελλήνων. Κι όταν, σαράντα χρόνια τώρα, ισχυρίζομαι πως ένα επιτυχημένο τεχνολογικό προϊόν είναι πνευματικό δημιούργημα ισάξιο με ένα έργο τέχνης, οι έλληνες διανοούμενοι με χλευάζουν.

Αλλά ξέρω: για όλα φταίει ο Σόυμπλε! Ο αρχιπροτεστάντης!


Ρολό με γκράφιτι στην Δραγατσανίου

Thursday, June 08, 2017

Η θρησκεία ως μάστιγα!

Η νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου. Έργο Francois Dubois (από την Wikipedia).

Το μπλογκ ξεχάστηκε. Το ξέχασαν οι αναγνώστες – το ξέχασα κι εγώ. Και τι να γράψεις τώρα; Ο κόσμος μαλλιοτραβιέται και αυτοχειριάζεται (να οι Εγγλέζοι σήμερα, ότι κι αν αποφασίσουν, πάλι λάθος θα ψηφίσουν) οι Μουσουλμάνοι έχουν γίνει κουβάρι κι εγώ γράφω για πουλιά και γάτες – μπας και ξεφύγω από την πραγματικότητα.

Όλη αυτή η αναστάτωση με ξαναφέρνει σε ένα αγαπημένο μου θέμα: την παραφροσύνη της θρησκείας. Προσπαθήστε να σκεφθείτε λογικά: Σουνίτες και Σιίτες. Μουσουλμάνοι και οι μεν, μουσουλμάνοι και οι δε. Στον ίδιο θεό, τον ίδιο προφήτη και στο ίδιο ιερό βιβλίο πιστεύουν. Αλλά μισούνται θανάσιμα. Γιατί;

Όταν πριν από χρόνια έψαξα να μάθω την διαφορά, απόρησα. Οι μεν θεωρούν ως νόμιμο διάδοχο του Μωάμεθ τον πεθερό του, Αμπού Μπακρ, και οι άλλοι τον εξάδελφο και γαμπρό του, Αλί. Αλλά αυτοί δεν ήταν άγιοι ή προφήτες – ήταν απλώς η κληρονομική ιεραρχία του ιερατείου.

Θα μου πείτε ότι κι εμείς θεωρούμε τους Καθολικούς (ή «Παπιστές») αιρετικούς, για το filioque. Και ότι την νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου οι Καθολικοί έσφαξαν χιλιάδες Προτεστάντες στο Παρίσι και σε όλη την Γαλλία. Να μην πούμε για τους θρησκευτικούς πολέμους στην Ευρώπη. Χριστιανοί και οι μεν, Χριστιανοί και οι δε. Ξέρετε, αυτής της θρησκείας που κηρύσσει την αγάπη…

Είναι να τρελαίνεσαι.

Είχα γράψει παλιά ότι η θρησκεία είναι σαν το κάπνισμα: πρέπει να απαγορεύεται στους δημόσιους χώρους. Ο καθένας στο σπίτι του ας καπνίζει κι ας πιστεύει ό,τι θέλει. Αλλά ας κρατάει τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις για τον εαυτό του. Και ούτε να ρωτάει αν και τι πιστεύει ο άλλος.

Μάταιος κόπος!

Όλες οι θρησκείες κηρύσσουν ηθικές αρχές, προσπαθούν να κάνουν τον άνθρωπο καλύτερο – αλλά το μίσος (και η καταστροφή) που προκαλούν είναι αδιανόητο. Σκεφθείτε: οι διωγμοί των χριστιανών από τους εθνικούς (και μετά των εθνικών από τους χριστιανούς) οι σφαγές εικονομάχων και εικονολατρών (100.000 θύματα!) οι θρησκευτικοί πόλεμοι παντού, η Ιερά Εξέταση, οι βίαιος εκχριστιανισμός των πανταχού «ιθαγενών», η σύγχρονη τρομοκρατία…


Τελικά η θρησκεία από λατρεία και προσευχή γίνεται μάστιγα… 

Saturday, June 03, 2017

Από τις γάτες, στα πουλιά!




Αρκετά με τις γάτες. Τώρα θα μιλήσουμε για πουλιά!

(Όχι, νομίσατε ότι θα ασχοληθώ με τα πολιτικά μας! Όσοι ενδιαφέρεστε, ανατρέξετε σε παλιότερα κείμενα – δεν συμβαίνει τίποτα που να μην το έχω ήδη σχολιάσει!).

Είχα γράψει πριν από εβδομάδες για την απόκτηση ενός παντοδύναμου τηλεφακού.


Το καλό ενός μεγάλου τηλεφακού είναι ότι μπορεί να σε κάνει bird-watcher (πουλο-παρατηρητή). Είναι αυτονόητο ότι δεν έχουμε τέτοια λέξη στη γλώσσα μας, επειδή δεν ασκούμε αυτό το χόμπι, που είναι δημοφιλέστατο αλλού – ιδιαίτερα στις αγγλοσαξονικές χώρες. Υπάρχει στις ΗΠΑ σύλλογος που ονομάζεται American Birding Association, έχει πάνω από 20.000 μέλη, εκδίδει επίσημο περιοδικό και έχει εισάγει τον όρο «birder» ως πιο δόκιμο για την διαδικασία παρατήρησης πουλιών. Η οποία άλλοτε είναι μόνο οπτική (με κιάλια, φωτογραφικές μηχανές και άλλα βοηθήματα) άλλοτε ηχητική (πολλές φορές ταυτοποιείς ένα αόρατο πτηνό από τη φωνή του) και συχνότερα οπτικοακουστική.

Αν εμφανιστεί κάπου κάποιο σπάνιο είδος, χιλιάδες συρρέουν για να το παρατηρήσουν. Ξαφνικά ανθίζει ο τουρισμός!

Ένας ανεψιός μου, που μένει στο Seattle, σπούδασε γλωσσολογία, εργάστηκε στην Microsoft και τώρα είναι εικαστικός καλλιτέχνης, ασκεί κατά καιρούς αυτό το χόμπι. Όταν κάποτε με επισκέφθηκε, ανακάλυψε στον κήπο της πολυκατοικίας ένα σωρό πουλιά που τα ακούγαμε και τα βλέπαμε χρόνια, χωρίς να ξέρουμε τίποτα γι αυτά.

Είναι απίθανο το πώς μία απλή παρατήρηση της φύσης εμπλουτίζει τον κόσμο σου. Βέβαια είναι λίγο αργά στα 80+ μου να ξεκινήσω μελετώντας ορνιθολογία. Όμως κανείς δεν με εμποδίζει να φωτογραφίζω τα τρυφερά και όμορφα πετεινά του ουρανού. 


Και να οι πρώτες μου φωτογραφίες. Τα πουλιά είναι τόσο γνωστά που δεν χρειάζονται συστάσεις. Αλλά το ενδιαφέρον είναι πως τα φωτογράφησα από απόσταση άνω των εκατό μέτρων. Τόσο, που δεν τα έβλεπα καν με γυμνό μάτι. Μάντεψα κάτι σημαδάκια και τα πρωτοαντίκρισα από το σκόπευτρο της μηχανής.

Ελπίζω να έπεται συνέχεια…

Υ. Γ. Στο φύλλο της 9.7.17 η Καθημερινή δημοσιεύει ρεπορτάζ της Ανθής Παζιανού, για τους "πουλάκηδες" της Λέσβου (έτσι ονομάζουν εκεί τους bird watchers). Ερχονται κάθε χρόνο κατά χιλιάδες, με charters από Αγγλία, Γερμανία, Ολλανδία για να παρατηρήσουν τα σπάνια πουλιά του υδροβιότοπου Καλλονής. Φέτος λόγω προσφύγων ήρθαν λιγότεροι - μόνο 2000. Και είναι πολύ ευπρόσδεκτοι γιατί οι αφίξεις τους δεν συμπίπτουν με την κύρια σεζόν - αυτοί προτιμούν την άνοιξη: Μάρτιο - Απρίλιο.

Sunday, May 28, 2017

Γιατί οι γάτες;


Έχω δηλώσει – ακόμα και στην πρόσκληση ή στην αφισέτα της εκδήλωσης, ότι θεωρώ το «Βιβλίο των Γάτων» το πιο σημαντικό μου βιβλίο.

Είμαστε καλά;    Ένα βιβλίο για …γάτες; Πιο σημαντικό από τις φιλοσοφικές διατριβές, τα δοκίμια, τις Ασκήσεις Ελευθερίας, τα σατιρικά – ακόμα και την παγκοσμίως διάσημη «Δυστυχία του να είσαι Έλληνας;»

    
        ΝΑΙ.

Διότι η Γάτα – όπως και άλλα κοντινά μας ζώα – είναι η αναλλοίωτη φύση.
     Όπως γράφω:

      Τα ζώα είναι αυτό που είναι: καθαρή φύση. 
   Τίμια κοιτάνε, κατάματα. 
   Ο άνθρωπος, έξω απ' τη φύση, αναζητά.
   Το ζώο είναι. 
        
   Ο άνθρωπος γίνεται.  – Αν μπορεί.


«Τα ζώα» έγραψε ο Κούντερα, «δεν έχουν εκδιωχθεί από τον Παράδεισο». Η επαφή μας με ένα ζώο συντροφιάς, μας φέρνει πιο κοντά στην φύση. Το ζώο είναι σταθερό – χιλιάδες χρόνια ίδιο, αναλλοίωτο και απόλυτα σωστό. Γι αυτό και μας ηρεμεί.

Άρα μιλώντας για τις γάτες μιλάμε για την ρίζα του ζωντανού.

Τι θέλει ένα ζώο, τι θέλει μία γάτα; Συντροφιά, σιγουριά, τροφή και χάδι. 

Δηλαδή αυτά που, κατά βάθος, θέλουμε κι εμείς.

Έτσι στο Βιβλίο των Γάτων θα βρείτε όλο το δράμα και την αγωνία του ανθρώπου. Την αναζήτηση της στέγης, της θαλπωρής, της αγάπης, της χόρτασης. Μόνο που εδώ δεν κάνω την (απεχθή σε μένα) ανθρωποποίηση των ζώων – όπως κάνουν οι μυθογράφοι από τον Αίσωπο ως τον Λαφονταίν. Δεν τους μεταμφιέζω σε ανθρώπους, δεν τους ντύνω, δεν τους βάζω να μιλάνε (μόνο να σκέπτονται). Δεν τους προικίζω με ανθρώπινες ή υπερφυσικές ιδιότητες,  όπως ο Ελιοτ.

Παραμένουν αυτό που είναι – απλές κεραμιδόγατες. Πραγματικές – μία μία, όπως τις γνώρισα, τις έζησα και τις φωτογράφισα. Πεινάνε, φοβούνται, χαϊδεύονται, πολεμάνε, κρύβονται, υπομένουν, αρρωσταίνουν και πεθαίνουν. Στα βιβλία των μυθογράφων τα ζώα δεν πεθαίνουν. Είναι σύμβολα. Οι δικές μου γάτες, ακόμα και στο βιβλίο, σπάνια επιζούν.

Καταγράφω την τραγωδία του ζωντανού, στην πιο στοιχειώδη του μορφή. Χωρίς να ανθρωποποιώ τις γάτες – γατοποιώ τους ανθρώπους.

Και στο αιώνιο ερώτημα: γιατί όχι σκύλους; Τους αγαπώ κι αυτούς στην αφέλεια και τον αυθορμητισμό τους. Έτυχε όμως να ζήσω περισσότερο με γάτες. Και τις βρήκα πιο σύνθετες, πιο πολύπλοκες μορφές ζωής. 

Σοφιστικέ, θα τις έλεγαν οι ξένοι.

Σημαντικό: οι τελευταίες έρευνες έχουν αποδείξει ότι παρά τον μύθο της πιστότητας, η γάτα προσκολλάται περισσότερο στον συγκεκριμένο της άνθρωπο – γι αυτό και οι γάτες που πεθαίνουν όταν ορφανέψουν, είναι πολλαπλάσιες από τους σκύλους.


Για να κλείσω αυτά τα βαρετά προεισαγωγικά: δεν μιλάμε λοιπόν μόνο  για ένα Βιβλίο Γάτων. Μιλάμε για την ανάγκη, την μοναξιά, την ματαίωση, την ευτυχία, και την τραγωδία του ζωντανού.

_______________________________

Υπενθυμίζω ότι η παρουσίαση του βιβλίου θα γίνει την 1η Ιουνίου, στις 6 μ.μ. στον Ιανό. (Μέχρι τώρα καμία εφημερίδα δεν δημοσίευσε την ανακοίνωση του εκδότη). Αν δεν διευκολύνεστε με την μονοψήφια τιμή του, μπορείτε να το διαβάσετε δωρεάν (με τις φωτογραφίες του) και στο ndimou.gr.

Friday, May 26, 2017

Έλληνες κεραμιδόγατοι σε μόνιμη Κρίση

Έλληνες κεραμιδόγατοι σε μόνιμη Κρίση

Δεν είναι οι λαμπεροί, σαρκαστικοί και πολυμήχανοι «Γάτοι» του T. S. Eliot.
Ούτε οι πολύχρωμοι, άδοντες και ορχούμενοι Cats του Andrew Lloyd Webber.
Φουκαράδες Έλληνες κεραμιδόγατοι είναι, που με αξιοπρέπεια παλεύουν
για ένα πιάτο φαΐ και ένα χάδι.



Πέμπτη, 1η Ιουνίου, 6 μ.μ. στον «Ιανό»
η παρουσίαση

Wednesday, May 24, 2017

Το Μάντσεστερ αθωώνει την Σώτη




Προτείνω να μην γίνει η δίκη. Καθόλου. Είναι αστείο να δικάζεται η Σώτη Τριανταφύλλου επειδή (δήθεν) προπαγανδίζει την ισλαμοφοβία – όταν οι ισλαμιστές ανατινάζουν μικρά παιδιά – ακριβώς για να μας προκαλέσουν ισλαμοφοβία.

Ρώτησαν κάποτε έναν Γάλλο συγγραφέα αν είναι εναντίον της θανατική ποινής και απάντησε: «Απόλυτα! Με τον όρο να αρχίσουν πρώτοι οι δολοφόνοι!»


Έχω την ελπίδα ότι τα αθώα θύματα τόσων αναίτιων επιθέσεων θα επιδράσουν στη σκέψη των δικαστών – ώστε αυτή η γκροτέσκα δίκη να ακυρωθεί πριν καν αρχίσει. 

Thursday, May 18, 2017

Μία τέλεια μέρα


Ήταν την περασμένη εβδομάδα – αρχές Μαΐου. Είχα βγει να περπατήσω (ξεκινάω με το αυτοκίνητο – κι αν φτάσω κάπου ωραία, το παρκάρω και συνεχίζω με τα πόδια). Έφτασα έτσι στην πλατεία της Φιλοθέης που φιλοξενεί ένα υπερβολικά ογκώδες άγαλμα του Παλαμά και ονομάζεται πλατεία «Σιαδήμα». (Η Φιλοθέη, όπως και οι περισσότεροι δήμοι στην Ελλάδα δεν επεξηγούν τις ονομασίες των δρόμων και πλατειών τους. Θα κόστιζε τίποτα αν κάτω από το όνομα έμπαιναν δύο λέξεις: «αγωνιστής του 21» ή «συγγραφέας»;).

Η ημέρα ήταν υπέροχη. Η θερμοκρασία ακριβώς 26 βαθμοί. Έχει σημασία αυτός ο αριθμός γιατί ένας μακαρίτης εξάδελφός μου είχε βασίσει σε αυτόν όλη του τη ζωή. Μετά από ενδελεχείς μετεό-βιολογικές μελέτες είχε καταλήξει ότι οι 26 βαθμοί είναι η ιδανική θερμοκρασία για τον άνθρωπο. Έτσι έζησε και εργάστηκε τη ζωή του στους τροπικούς, όπου η θερμοκρασία όλο τον χρόνο κυμαίνεται στους 26-28 βαθμούς. Βέβαια υπάρχει μεγαλύτερη βροχόπτωση – που όμως δίνει σπουδαία βλάστηση. 

Αφού περπάτησα μερικά χιλιόμετρα παράλληλα με το ρέμα της Φιλοθέης (τροπική βλάστηση με λίγα σκουπίδια) βγήκα στην πλατεία Σιαδήμα να καθίσω και να ξεκουραστώ. Όλα τα παγκάκια ήταν άδεια κι έτσι μπόρεσα να διαλέξω ένα που εξασφάλιζε σκιά για το κεφάλι μου και βιταμίνη  D (δηλαδή ήλιο) για το σώμα μου.

Φυσούσε ένα απαλό αεράκι. Η ατμόσφαιρα ήταν διαυγέστατη – μετά από αρκετές μέρες αφρικανικής σκόνης. Ένιωθα καλά – και αισθάνθηκα την ανάγκη να το καταγράψω. Στην ηλικία μου αυτό είναι σπάνιο: πότε πονάει το ένα, πότε το άλλο. Ένιωσα επίσης την ανάγκη να το φωτογραφίσω. Σήκωσα το κινητό μου και τράβηξα μία λήψη. Ναι, ο κάποτε φωτογράφος των επαγγελματικών μηχανών και των πολλών φακών, τώρα χρησιμοποιεί το κινητό  του! Όμως νομίζω πως η φωτογραφία έδωσε την ατμόσφαιρα της διαύγειας και της ηρεμίας.

Κι έτσι πέρασε στην προσωπική μου ιστορία μία μέρα όπου δεν έγινε τίποτα το σημαντικό, πέραν από μία πολύ καλή διάθεση. Ίσως όμως αυτό να ήταν το σημαντικό.

Υ. Γ. Σήμερα που γράφω έχει μαυρίλα και βρέχει. Γι’ αυτό θυμήθηκα την τέλεια μέρα.

Thursday, May 11, 2017

Νεκρώσιμος ειρωνεία



Κατηγορούμε όλοι τους λαϊκιστές δημαγωγούς ότι υπόσχονται πολλά, που φυσικά μετά δεν εκπληρώνονται. Αλλά έχει κανείς σκεφθεί τι υπόσχονται στον άνθρωπο οι θρησκείες, τι του τάζουν;

Προχθές πήγα στη κηδεία παλαιού φίλου και συνεργάτη. Όπως κάθε λειτουργία μετά το Πάσχα, η νεκρώσιμη ακολουθία άρχισε με το «Χριστός Ανέστη» που, όπως επιβάλλεται, ψάλλεται τρις.

Ένιωσα ειρωνεία. Μπροστά στο φέρετρο του κεκοιμημένου κάποιοι μιλάνε για ανάσταση εκ νεκρών. «Θανάτω, θάνατον πατήσας και τοις εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος». Ζωή; Ποια ζωή; Ο άλλος πάει για τον τάφο και την αποσύνθεση!

Όμως οι υποσχέσεις συνεχίζονται και επαυξάνονται: «Κύριε, ἀνάπαυσον τὴν ψυχὴν τοῦ κεκοιμημένου δούλου σου, ἐν τόπῳ φωτεινῷ, ἐν τόπῳ χλοερῷ, ἐν τόπῳ ἀναψύξεως, ἔνθα ἀπέδρα ὀδύνη, λύπη καὶ στεναγμός».

Ούτε διακοπές να πήγαινε ο άνθρωπος!

Και όχι μόνον αυτό: θα έχει και καλή παρέα! «Εν σκηναῖς δικαίων τάξαι, ἐν κόλποις Ἀβραάμ ἀναπαύσαι, καὶ μετὰ ἁγίων συναριθμήσαι…».

Και πέραν όλων αυτών, η υπόσχεση για την Δευτέρα Παρουσία:
«…ὅτι αὐτὸς ὁ Κύριος, ἐν κελεύσματι, ἐν φωνῇ ἀρχαγγέλου καὶ ἐν σάλπιγγι Θεοῦ, καταβήσεται ἀπ' οὐρανοῦ καὶ οἱ νεκροὶ ἐν Χριστῷ ἀναστήσονται».

Ωραία, εγώ είμαι άπιστος. Σκέπτομαι όμως πόσα εκατομμύρια φορές έχουν ακουστεί αυτά τα παρηγορητικά και υποσχετικά λόγια (που για μένα, αντί να την απαλύνουν, κάνουν την οδύνη του θανάτου ακόμα πιο πικρή).

Και παρόλα αυτά οι άνθρωποι εξακολουθούν να τρέμουν τον θάνατο.

Υ. Γ. (4 ημέρες μετά). Προφανώς σε κανένα δεν αρέσει να διαβάζει νεκρώσιμα και επιμνημόσυνα θέματα. Έτσι αυτό το ποστ κατέκτησε ένα ρεκόρ - υπήρξε το λιγότερο διαβασμένο της χρονιάς. Ίσως με τον τρόπο αυτό να απέδειξε μερικά πράγματα...

Saturday, May 06, 2017

«On n’arrête pas Voltaire!»


Μάιος του 68. Το Παρίσι βράζει. Οι διαδηλωτές έχουν καταλάβει την πόλη. Ο Jean Paul Sartre, περιώνυμος ήδη φιλόσοφος και συγγραφέας, ανεβασμένος σε ένα βαρέλι, με την ρητορική του ξεσηκώνει τους νέους. Ο υπουργός των Εσωτερικών επισκέπτεται τον πρόεδρο Ντε Γκωλ και του ζητάει την άδεια να συλλάβει το Σαρτρ. Ο πρόεδρος απαντά: «On n’arrête pas Voltaire!». «Δεν συλλαμβάνουν τον Βολτέρο!».

Η Σώτη Τριανταφύλλου είναι (τηρουμένων των αναλογιών) ένας δικός μας Βολτέρος. Δεν είναι απλώς μία από τα καλύτερες συγγραφείς μας – είναι και η πιο δραστήρια δημόσια διανοούμενος. Έχει σπουδάσει (και διδάξει) ιστορία και κοινωνιολογία. Έχει γράψει σοβαρές μελέτες σε θέματα ιστορίας, πολιτικής και μετανάστευσης. Στην Βάση Δεδομένων Biblionet αναφέρονται πάνω από πενήντα έργα της.

Παράλληλα είναι αρθρογράφος με συνεχή και έντονη παρουσία. Όσο κι αν διαφωνεί κανείς κάποτε με τις απόψεις της (κι εγώ μερικές φορές) δεν μπορεί να μην σεβαστεί την σκέψη, την τόλμη και τα επιχειρήματά της. Έχει δώσει επικές μάχες εναντίον κάθε είδους ολοκληρωτισμό.

Αυτόν τον άνθρωπο τον μηνύουν τώρα για μία ξεκάρφωτη φράση, για ένα λάθος τσιτάτο, σε ένα του άρθρο. Την μηνύουν για ρατσισμό, ισλαμοφοβία και ρητορική μίσους! Ένα έργο χιλιάδων σελίδων, συμπτύσσεται σε μία μηνυτήρια αναφορά!

Παναγιώτη Δημητρά, παλαιέ φίλε, έχασες τον έλεγχο. Από τους εκατοντάδες Έλληνες που θα μπορούσες καθημερινά να μηνύσεις για ρατσισμό, έκανες την πιο ανόητη επιλογή. Αν είχες δίκιο, ο κορυφαίος σήμερα συγγραφέας της Γαλλίας, ο Μισέλ Ουελμπέκ (Houellebecq), θα είχε σαπίσει χρόνια στη φυλακή. Αλλά οι Γάλλοι δεν φυλακίζουν τους Βολτέρους τους.

Το καλύτερο το έγραψε μία κυρία στο Facebook: «Ελπίζω στο δικαστήριο να ζητήσει συγγνώμη και να κλείσει το θέμα». Εγώ προτείνω να μην τρέχετε καν στα δικαστήρια. Απόσυρε την μήνυση τώρα. Αρκετή ζημιά σου έκανε.

Wednesday, May 03, 2017

Αχ, αυτοί οι αστοί!

Μικρό δείγμα της ελάχιστης αστικής μας τάξης. Αστοί της Ερμούπολης φωτογραφίζονται στο θέρετρο των Χρούσων με τον πρίγκηπα Γεώργιο

Πάνε τριάντα δύο χρόνια που διατύπωσα την άποψη ότι για τα δεινά της κοινωνίας μας φταίει το γεγονός ότι η χώρα αυτή δεν γνώρισε ποτέ μία κανονική αστική τάξη. Η θέση αυτή επιβεβαιώθηκε αργότερα από σημαντικούς στοχαστές όπως ο Παναγιώτης Κονδύλης.

Έγραψε ο Μαρξ:  «Στην Ιστορία η αστική τάξη έπαιξε έναν άκρως επαναστατικό ρόλο. [ ] Έσυρε όλα τα έθνη – ακόμα και τα πιο βάρβαρα – στον πολιτισμό».

Εμείς αυτόν τον πολιτισμό δεν τον γνωρίσαμε. Δεν καταφέραμε να οργανώσουμε ποτέ μία σωστή κοινωνία. Δεν αποτύχαμε μόνο οικονομικά. Έχουμε μία άθλια καθημερινότητα - και μην μου πείτε ότι η καθημερινότητα δεν είναι σημαντική: όπως το λέει η λέξη καλύπτει όλη τη ζωή μας. Τα υψηλά ιδανικά και οι μεγάλες ιδέες κινούνται κάπου στο Διάστημα. Αλλά η καθημερινότητα είναι εδώ κάθε μέρα.

Το πρώτο χαρακτηριστικό της αστικής ζωής, είναι η ευγένεια. Την έζησα στη Δύση. Ενίοτε υπερβολική. Θυμάμαι πως στην αρχή έφτανα στο σημείο να την αντιμετωπίζω με καχυποψία. «Δεν μπορεί – κάτι θέλει από μένα αυτός ο άνθρωπος» σκεπτόμουνα, όταν έβλεπα να αλλάζει την πορεία του για να μου δείξει τον δρόμο. 

Όχι μόνο δεν σε συμπιέζουν στο μετρό ή το λεωφορείο – αλλά σου δίνουν και την θέση τους, αν είσαι γέρος ή φορτωμένος. Το σύνηθες εν Ελλάδι: να σπρώχνουν οι εισερχόμενοι για να μπουν, πριν βγουν οι εξερχόμενοι (ακόμα και στο ασανσέρ) δεν συμβαίνει ποτέ. Στις υπηρεσίες ο υπάλληλος σηκώνεται, συστήνεται, σου δίνει θέση και σε εξυπηρετεί με προθυμία και καλή διάθεση. (Βέβαια ουρές κλπ., δεν συνάντησα). Παντού σε υποδέχονται πάντα με χαμόγελο.

Ξέρω τι θα πείτε: ότι η ευγένεια αυτή είναι μία υποκριτική αστική σύμβαση – κι όλα είναι βιτρίνα, ενώ από μέσα τους σε διαβολοστέλνουν. Διαφωνώ: Η ευγένεια είναι ο σεβασμός στον συνάνθρωπο. Και σε κάθε περίπτωση προτιμώ να βλέπω γύρω μου έστω και ψεύτικα χαμόγελα παρά κατεβασμένα μούτρα, γκρίνια και δυσθυμία.

Πέρα από αυτό η ευγένεια μπορεί και να σώζει ζωές: π.χ. στην οδική κυκλοφορία. Που βεβαίως είναι κατ’ αρχήν τήρηση κανόνων (αστικό και αυτό) αλλά και θέμα ευγένειας. Το να σταματάς για να περάσει ο πεζός δεν είναι μόνο απαίτηση του ΚΟΚ.

Και μια και μιλάμε για τήρηση νόμων και κανόνων – εκεί, δυτικά,  κανείς δεν καπνίζει μέσα στα μούτρα σου. Ούτε έχεις πρόβλημα να βγεις το βράδυ επειδή τα περισσότερα κέντρα και μπαρ θυμίζουν τεκέδες. 

Αλίμονο! Και στο οδήγημα και στο κάπνισμα και στην γενική μας αγένεια έχει εμφιλοχωρήσει μία παρεξήγηση: το να μην σεβόμαστε τον άλλο θεωρείται μαγκιά, δύναμη και αντριλίκι. Εκεί εκδηλώνεται πια η ελευθερία του Έλληνα!


Κυκλοφορεί η ένατη έκδοση
Να πω τώρα και για τα σκουπίδια και τις χωματερές; Ή για τα αδέσποτα που κάθε μέρα συναντώ λιωμένα στους δρόμους; Δυτικά μας, δεν υπάρχουν αδέσποτα.

Ξέρω την αντίρρηση: «Μα εδώ υπάρχουν άνθρωποι που ψάχνουν τα σκουπίδια επειδή δεν έχουν να φάνε κι εσύ νοιάζεσαι για τα αδέσποτα;»

Χμ, μας ξέρω και πριν από την κρίση. Και την μόνιμη δικαιολογία μας γνωρίζω: ότι υπάρχουν μεγαλύτερα προβλήματα, άλυτα. Έτσι όμως δεν λύνουμε ποτέ τα μικρότερα – αλλά (δυστυχώς) ούτε και τα μεγαλύτερα…

Saturday, April 29, 2017

Η ιστορία ενός τουίτ


Αποτέλεσμα εικόνας


Πριν από μερικές μέρες, εμπνεόμενος από την επιτυχία του Εμανουέλ Μακρόν, έγραψα ένα τουίτ. Όπου έλεγα πως, αν ο δικός μας Αλέξης στην εφηβεία του αντί για την συντρόφισσα κνίτισσα Περιστέρα, είχε ερωτευθεί την καθηγήτριά του (όπως  ο Μακρόν) ίσως γινόταν έτσι ο Έλληνας Μακρόν. Δεν το έκανε όμως και έμεινε αμόρφωτος.

Το τι επακολούθησε ξεπέρασε και το λεκτικό λυντσάρισμα που τράβηξα με το Άγιο Φως. Δεν νομίζω ότι υπάρχει στη ελληνική γλώσσα βρισιά που να μην χρησιμοποιήθηκε εναντίον μου. Σαν να έσπασε ο κεντρικός αγωγός του αποχετευτικού δικτύου της Αθήνας και να με περιέλουζε συνέχεια, νυχθημερόν. Βόθρος Νιαγάρας. Τόσο πολύς και υπερβολικός, που τελικά δεν με ενόχλησε καθόλου. Δεν με αφορούσε, ούτε με άγγιζε.

ΟΚ – ας δεχθώ πως ήταν μια άτυχη διατύπωση, πως το χιούμορ μου ήταν λάθος – όλα αυτά συμβαίνουν στη ζωή. Όταν έχει γράψει κανείς 66 βιβλία, χιλιάδες άρθρα και εκατοντάδες τουίτ, κάτι θα του ξεφύγει. Γι αυτό και αργότερα έσβησα το τουίτ ζητώντας συγγνώμη. 

Όμως δεν κατάλαβα (και ίσως κάποιος σοφός επικοινωνιολόγος κάποτε να το εξηγήσει) γιατί προκάλεσε τέτοια αντίδραση ένα τουίτ, που έλεγε αυτονόητα πράγματα.

Γιατί αυτονόητα;

Η κατάληξή του ήταν ότι ο Τσίπρας έμεινε αμόρφωτος. Δεν χρειάζεται να αποδειχθεί αυτό – το αποδεικνύει ο ίδιος κάθε μέρα. Οι επιδόσεις του στην γεωγραφία, την μυθολογία και τις ξένες γλώσσες είναι παγκόσμια γνωστές. Η αντίρρηση μάλιστα ότι δεν ισχύει ο χαρακτηρισμός μου, επειδή έχει πτυχίο του ΕΜΠ, καταρρίπτεται από τους ίδιους τους καθηγητές των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων μας οι οποίοι συχνά μετανοούν δημοσίως για τα «πολιτικά πέντε», που αναγκάστηκαν να δώσουν σε συνδικαλιστές και καταληψίες .

Όσο για την συμπαθέστατη κυρία Περιστέρα, η αντίρρηση ότι σήμερα εκείνη διδάσκει σε ΑΕΙ είναι έωλη. Πρώτον: δεν ήταν καθηγήτρια όταν την γνώρισε ο Αλέξης – και δεν θα μπορούσε να τον εκπαιδεύσει. Δεύτερον: καλύτερα να μην επιμείνουμε στο ότι μεταπήδησε, πολύ πρόσφατα,  από την Πρωτοβάθμια στην Ανώτατη εκπαίδευση.

Επίσης: όποιοι ενοχλούνται από την επωνυμία «κνίτισσα» με κάνουν να απορώ. Έτσι δεν ονομάζονται τα μέλη της ΚΝΕ; Και δεν είναι ακριβές το (πολλάκις) αναγραφέν ότι το ζεύγος εκεί γνωρίστηκε; 

Άστοχο χιούμορ, ίσως. Αλλά σωστό στα γεγονότα.

Ζητώ λοιπόν και πάλι συγγνώμη, αν έθιξα κάποιον (και δεν εννοώ τα έμμισθα τρολ) αλλά η ουσία των πραγμάτων δεν αλλάζει με βρισιές…

Υ. Γ. 1 Επειδή οι μεγάλοι νόες συναντώνται. Από τον ΚΥΡ:

Υ. Γ. 2 Φίλος Πανεπιστημιακός με πληροφορεί πως η κυρία Περιστέρα (Μπέτυ) Μπαζιάνα κάνει εξαιρετική δουλειά στον επιστημονικό της χώρο. Το γράφω με χαρά γιατί μου είναι πολύ συμπαθής. Αλλά το τουίτ δεν αφορούσε αυτήν, την αξία της, ή την δουλειά της. Ακόμα κι αν ήταν Αϊνστάιν, δεν θα μπορούσε να εκπαιδεύσει ένα συνομήλικό της όπως η Μπριζίτ τον Μακρόν.